{"id":1882411,"magazine_id":172880,"template_id":30,"title":"\u201cHoe vaak moet je falen om bij de gespecialiseerde jeugdzorg terecht te komen? Dat is niet de menselijke maat.\u201d","alias":"hoe-vaak-moet-je-falen-om-bij-de-gespecialiseerde-jeugdzorg-terecht-te-komen-dat-is-niet-de-menselijke-maat","page_no":7,"meta_keywords":null,"meta_description":null,"share_url":"","options":{"has_disabled_header":false,"exclude_from_navigationbar":false,"share_url":null,"canonical_url":""},"header":null,"content":{"background":{"filename":"achtergrond_lichtgrijs.6e2a62e8da07.jpg","uri":"\/images\/achtergrond_lichtgrijs.6e2a62e8da07.jpg","alt":null,"filemime":"image\/jpeg","filesize":21971,"width":1000,"height":1000},"nav_type":"bars","rows":[{"row_type":1,"text_image":[{"title":null,"subtitle":"\u201cHoe vaak moet je falen om bij de gespecialiseerde jeugdzorg terecht te komen?\u201d","description":"

Ondanks negatieve beeldvorming, een (over)complex systeem \u00e9n bezuinigingen is de jeugdzorg hard aan de slag met de menselijke maat. Minder isolatie en repressie, meer samenwerking en gelijkheid. Curess-directeur Eddy de Bruin en Elise Melker-Steenbergen, Directeur Zorg & Behandeling bij Pluryn Eefde, zijn er in hun praktijk elke dag mee bezig. Hoe doen ze dat, en wat is daarvoor nodig? Welke rol spelen spelen hun eigen ervaringen in het toepassen van die menselijke maat?<\/strong><\/p>

 <\/p>

Gemiddelde leestijd: 10 minuten <\/em>    <\/p>","image":{"settings":{"position":"top center"},"filename":"schermafbeelding_2021-05-31_om_125713.cda9cf59dbaf.png","uri":"\/images\/schermafbeelding_2021-05-31_om_125713.cda9cf59dbaf.png","alt":null,"filemime":"image\/png","filesize":1029736,"width":1106,"height":711},"content_position":"0","style":{"background_title":["background: rgb(191,42,42);","background: rgba(191,42,42,1);"],"title":["color: rgb(255,255,255);","color: rgba(255,255,255,1);","font-size: 15px;"],"subtitle":["font-family: 'Times New Roman', Times; font-weight: normal;","color: rgb(65,127,171);","color: rgba(65,127,171,1);","font-size: 30px;"]}}]},{"row_type":5,"custom_advanced":[{"block_type":0,"title":null,"description":"

Door Matthijs van Dam<\/em><\/p>


<\/p>

Wat is het beeld dat men volgens jullie heeft van de menselijke maat in de jeugdzorg?<\/strong><\/p>


<\/strong><\/p>

Eddy:<\/strong> \u201cBinnen de jeugdzorg hebben we al een enorme stap hebben gemaakt in het stoppen met zaken als isolatie en repressie. In de beeldvorming zien we echter nog te vaak alsof de jeugdzorg dat nog iedere dag doet. Ik ken geen andere sector waar zo zelfbewust en actief gekeken wordt naar de omgang met jeugdigen en gezinnen. In sommige gevallen kan het zeker beter, maar de hele jeugdzorg is ontzettend hard bezig om het met elkaar beter te doen.\u201d<\/p>


<\/p>


<\/p>","image":null,"youtube":null,"columns":"2","style":null},{"block_type":0,"title":null,"description":"


<\/p>

<\/p>

Eddy de Bruin<\/strong> is directeur van Curess, een jeugdzorgorganisatie die zich richt op de systemische begeleiding van gezinnen. Daarnaast is hij initiatiefnemer van Carend, een zorgcentrum voor palliatieve zorg. <\/p>


<\/p>


<\/p>

<\/p>

Elise Melker - Steenbergen<\/strong> is directeur Zorg & Behandelin van Pluryn Eefde. Eerder was ze Hoofd behandeling jeugd bij verslavingszorginstelling Tactus en GZ-psycholoog bij zowel de Universiteit Leiden als de Haagse Hogeschool. <\/p>","image":null,"youtube":null,"columns":"2","style":{"background":["background: rgb(65,127,171);","background: rgba(65,127,171,1);"],"paragraph":["color: rgb(255,255,255);","color: rgba(255,255,255,1);"]}}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

Elise:<\/strong> \u201cIk merk ook dat de beeldvorming richting de jeugdzorg vaak negatief is, terwijl de mensen ontzettend hard hun best doen en allemaal het hart op de juiste plek hebben. Natuurlijk worden er fouten gemaakt, dat gebeurt overal. JeugdzorgPlus en opsluiting roept veel op bij mensen. Daar zijn jaren geleden fouten gemaakt die niet door de beugel konden. Ik begrijp de discussie over opsluiten, want dat doet natuurlijk iets met die persoon. Maar het is echt ter bescherming van henzelf en de samenleving. Tegelijkertijd zijn wij hard bezig met het in de praktijk brengen van onze visie bij Pluryn: samenwerken, kijken naar de eigen kracht en werken vanuit gelijkheid. Daaromheen bouwen we het vertrouwen in henzelf, ouders, en systemen op. Daarin kijken we altijd hoe we repressie kunnen vermijden. Dat is soms best lastig, want je hoort soms verhalen waar je oren van klapperen. Maar toch moet je voorbij dat gedrag kunnen kijken, want dat is de enige manier waarop je ze kan helpen. Neem het nieuwe actieplan Leven in Vrijheid<\/em> van StroomOp, waar wij ons met Pluryn ook aan gecommiteerd hebben. Het doel is om het aantal afzonderingsplaatsingen naar nul te reduceren en vrijheidsbeperkende maatregelen zoveel mogelijk terug te dringen. Het actieplan van Stroomop staat echt voor de menselijke maat in de jeugdzorg.\u201d<\/p>","columns":"0","style":null}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

\u201cIedereen wordt bij ons binnen drie weken geholpen. Dat vergt vanuit de bedrijfsvoering anders kijken naar de jeugdzorg, maar ook dat is de menselijke maat.\u201d <\/strong><\/p>","columns":"0","style":{"background":["background: rgb(65,127,171);","background: rgba(65,127,171,1);"],"paragraph":["font-size: 15px;","color: rgb(255,255,255);","color: rgba(255,255,255,1);"]}}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

Eddy:<\/strong> \u201cTegelijkertijd wil een negatieve beeldvorming niet altijd zeggen dat het per definitie slecht is wat er gebeurd. Ik heb zeker een mening over vrijheidsbeperkende maatregelen, maar ik weet ook dat we sommige kinderen daarmee redden en dat wordt wel eens onderschat. Vorig jaar zag ik een meisje van zestien in het AMC op de intensive care. Ze had een sonde in haar neus, was su\u00efcidaal, had een eetstoornis en woog nog 36 kilo. Geen enkele instelling in haar omgeving wilde haar opnemen omdat haar problematiek niet hun specialisatie was. Toen hebben wij bij Curess besloten de menselijke maat toe te passen. We brachten haar naar huis en verleenden 85 uur zorg per week, en dat is veel. Samen met allerlei behandelaren gingen we aan de slag, en na twee jaar hebben we haar in haar eigen omgeving op gang kunnen brengen. Ze weegt intussen 70 kilo. Dat het uiteindelijk is gelukt laat zien dat de menselijke maat toepassen ook loont.\u201d<\/p>


<\/p>

Waar moet de aanwezigheid van de menselijke maat volgens jullie aan voldoen?<\/strong><\/p>


<\/strong><\/p>

Elise:<\/strong> \u201cWij hebben de jeugdzorg inmiddels zo opgetuigd dat bij vragen of klachten het niet duidelijk is waar je naartoe moet. Ik maakte het recentelijk nog mee in een priv\u00e9situatie. Ik zocht op hoe het regelen van zorg werkte in een andere provincie en in elke provincie, gemeente of stad is het weer anders. We hebben geen overzichtelijk, uniform loket waar mensen kunnen aankloppen met hun vraag. Dat maakt het al ingewikkeld. Vervolgens moet je om de tafel moet met mensen die geen expert zijn, die wat lichter zijn opgeleid of misschien zelfs vrijwilligers met een training zijn. Zij gaan dan met jou gaan kijken wat er aan de hand is. Ook op websites is het vaak onduidelijk bij wie je moet aankloppen. Er stond letterlijk: \u201cAls lichtere vormen van zorg niet helpen komt u in aanmerking\u201d. Toen dacht ik bij mezelf: hemeltje lief, ik zit hier bij een jong meisje met fors probleemgedrag, waarbij een moeder eerst wordt gedwongen met vrijwilligers te praten. Zoiets is gedoemd te mislukken. Hoe vaak moet je falen om bij de gespecialiseerde jeugdzorg terecht te komen? Dat is niet de menselijke maat.\u201d<\/p>


<\/p>

Eddy:<\/strong> \u201cIk denk dat de triage aan de voorkant, dus het selecteren wie specialistische ondersteuning nodig en wie het af kan met ondersteuning in het netwerk thuis, verbeterd moet worden. De jeugdzorg wordt nu gedreven door geld, want er wordt enorm bezuinigd. Er wordt aan iedereen gevraagd om het eerst met het eigen netwerk te proberen, maar een goede triage aan de voorkant is heel belangrijk. Waar kunnen we het af met paardencoaching, en waar is gespecialiseerde hulp voor nodig? Die vraag is ook cruciaal voor het terugdringen van wachtlijsten. Curess heeft een \u2018geen wachtlijst\u2019-strategie. Iedereen wordt bij ons binnen drie weken geholpen. Dat vergt vanuit de bedrijfsvoering anders kijken naar de jeugdzorg, maar ook dat is de menselijke maat.\u201d<\/p>


<\/p>

De kranten hebben recent volgestaan met artikelen over durfinvesteerders en jeugdzorgaanbieders die alleen lichte klachten behandelen omdat het financieel aantrekkelijker is. Hoe lezen jullie zo'n stuk?<\/strong><\/p>


<\/strong><\/p>

Eddy:<\/strong> \u201cNieuwe spelers in de markt kunnen zeker innovatie en vernieuwing aanjagen. Maar er lopen ook een aantal boefjes in onze markt rond die exorbitante winsten trekken, en ik vind dat zoiets niet kan. Als je 1,1 miljoen omzet draait en je maakt daarbij 7 ton winst, dan hoef ik niet uit te leggen dat zoiets niet klopt. Wij draaien net onder de 10% winst, maar het interessante is dat wij enorm groeien door die wachtlijsten weg te werken. De vraag is dan waarom ons dat wel lukt, en onze collega-instellingen niet. Ook ICT speelt daarin een rol. Wij hebben sinds vijf jaar een nieuw ICT-systeem, met een duidelijke visie op hoe het logistieke proces rondom de cli\u00ebnteninstroom eruit moet zien. Dat is voor Curess misschien makkelijker te implementeren dan bij een groot bedrijf als Pluryn.\u201d<\/p>


<\/p>

Speelt de omvang van een organisatie een rol in de vraag of de menselijke maat goed toegepast kan worden?<\/strong><\/p>


<\/strong><\/p>

Eddy:<\/strong> \u201cDe menselijke maat begint vooral bij visie. Op dit moment is de dominante visie in de jeugdzorg dat we de cli\u00ebnt het liefst thuis helpen. Daar zou de menselijke maat beginnen. Alleen zijn er ook cli\u00ebnten die simpelweg niet thuis geholpen kunnen worden. Daar liggen de verbeteringskansen. Veel klinieken en opvanghuizen hebben hun deuren moeten sluiten, maar er is een groep cli\u00ebnten die met hun problematiek niet thuis behandeld kunnen worden. Onze maatschappij wil dat blijkbaar niet accepteren. In Twente gaan wij langs allerlei gemeenteraadsleden om verhalen te vertellen uit de jeugdzorg, zowel lichte als complexe gevallen. Wat mij opvalt is dat die raadsleden veelal koersen op de verhalen in de krant, en op basis daarvan een besluit nemen waar een jeugdige behandeld kan worden. Ze hebben geen idee van de schrijnende situaties in gezinnen, maar door die verhalen krijgen zij een besef van urgentie.\u201d<\/p>","columns":"0","style":{"title":["font-size: 19px;"],"paragraph":[]}}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

\u201cHet is belangrijk dat wij in Nederland met elkaar in gesprek gaan over hoe wij onze kinderen opvoeden.\u201d<\/strong><\/p>","columns":"0","style":{"background":["background: rgb(65,127,171);","background: rgba(65,127,171,1);"],"paragraph":["font-size: 15px;","color: rgb(255,255,255);","color: rgba(255,255,255,1);"]}}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

Elise:<\/strong> \u201cDe jeugdzorg komt helaas pas op de agenda als je die schrijnende zaken op tafel krijgt in de gemeenteraad. We krijgen de opdracht om bedden af te bouwen, en ik denk dat dat deels ook kan. Maar helemaal naar nul? Dat gaat niet gebeuren. Je gaat geen kind neerzetten bij twee zwaar verslaafde ouders. In overleggen met gezinsvoogdij-instellingen kreeg ik soms bijna panisch de vraag: \u201cjullie gaan toch niet helemaal dicht?\u201d Er zal altijd een kleine groep blijven die een andere plek nodig heeft waar ze stabiel kunnen worden.\u201d<\/p>


<\/p>

Eddy:<\/strong> \u201cOok opvoeding speelt een belangrijke rol. In 1975 werkte een moeder bijvoorbeeld niet. Nu heeft iedereen een baan. Tussendoor moeten we de kinderen opvoeden en daarin speelt de opvoeding van de ouders zelf ook nog een rol. Mijn generatie is voor een deel in een kinderopvang opgevoed en voor een deel door onze ouders. Dat is een grote uitdaging. Cultureel gezien is dat snel aan het veranderen.\u201d<\/p>

 <\/p>

Is het kennisniveau in de jeugdzorg genoeg op peil om die menselijke maat ook toe te passen? <\/strong><\/p>


<\/strong><\/p>

Elise:<\/strong> \u201cBinnen onze instelling in Eefde zie ik een heel hoog kennisniveau. Tussen verwijzers en instellingen zit nog wel een verschil. Bij keukentafelgesprekken zijn bijvoorbeeld geen Gz-psychologen en psychiaters aanwezig. Gedreven vanuit de bezuinigingsgedachte hoor je wel eens dat de gemeente bepaalt wat wij in de instelling aan zorg moeten inzetten. Jongeren worden echter doorverwezen met de vraag of wij onze expertise kunnen inzetten om hen te helpen. Dan is het de omgekeerde wereld als gemeenten vervolgens gaan bepalen wat wij wel of niet mogen doen.\u201d<\/p>


<\/p>

Eddy:<\/strong> Verwijzers bezitten niet altijd de juiste ervaring en opleiding, zoals ingehuurde krachten die in gemeenteland de doorverwijzingen moeten doen, en het sociale netwerk en de praktijk niet goed genoeg kennen. Dat is wel belangrijk als je een hulpvraag moet beoordelen bij een gezin met een hoog agressieniveau of een crisissituatie. Daarin zouden de GGZ en jeugdzorg ook meer samen kunnen werken. Die samenwerking is heel ingewikkeld, en zou ik graag de komende jaren willen verbeteren.<\/p>


<\/p>

Elise:<\/strong> \u201cDat is heel herkenbaar. Tussen jeugdzorg, GGZ en zelfs jeugd-GGZ zitten nog teveel financi\u00eble schotten. De intentie om samen te werken is er, maar het aanvragen van een beschikking is nog te complex.\u201d<\/p>


<\/p>

Welke invloed heeft marktwerking op de menselijke maat in de jeugdzorg?<\/strong><\/p>

 <\/strong><\/p>

Elise:<\/strong> \u201cIk vind het wel moeilijk dat je tegenwoordig bij een inkooptraject jezelf moet verkopen aan gemeenten. Doordat wij bovenregionaal samenwerken heeft Pluryn te maken met 400 gemeentes. Gemeenten vragen natuurlijk wat wij te bieden hebben, en ook of het niet voor een beetje minder kan. Dat betekent dat we binnen een aantal zorgvormen jarenlang onder de kostprijs hebben gewerkt. Daar is de marktwerking zeker van invloed, want je ziet dat gemeenten soms kiezen voor instellingen die menen het voor minder te kunnen doen.\u201d<\/p>","columns":"0","style":null}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

\u201cDe decentralisaties en de bezuinigingsronde hebben geen recht gedaan aan de hulpvraag vanuit de samenleving.\u201d<\/strong><\/p>","columns":"0","style":{"background":["background: rgb(65,127,171);","background: rgba(65,127,171,1);"],"paragraph":["font-size: 15px;","color: rgb(255,255,255);","color: rgba(255,255,255,1);"]}}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

Eddy:<\/strong> \u201cIk denk dat marktwerking opzich een goede prikkel is. Het houdt andere organisaties scherp. Maar ik zie ook wel onkunde, neem wat er nu gebeurt in Lelystad tussen de gemeente en Pluryn (Pluryn daagt de gemeente voor de rechter om betere tarieven af te dwingen, red.). Dat is een hele terechte actie. Soms worden wij geconfronteerd met tarieven waarvan ik echt geen idee heb hoe ze die hebben bedacht. Door de marktwerking heb je ook veel te maken een- of tweepitters die psychomotorische therapie, paardentherapie of wandeltherapie aanbieden. Wat heel goed is voor sommige kinderen, maar de vraag is of je dat wel onder jeugdzorg moet scharen en wat dat bijdraagt aan de maatschappelijke doelstelling die we hebben. Zeven procent van de totale omzet van de gemeente naar die vormen van ondersteuning. Ik denk dat daar wel een probleem zit.\u201d<\/p>

 <\/p>

Raad van de Rechtspraak-voorzitter Henk Naves stelde in zijn recente jaarverslag dat in de Jeugdwet potentieel onrecht schuilgaat. Sinds de invoering van de Jeugdwet zitten er nog steeds evenveel mensen in de problemen, volgens hem misschien wel mede dankzij de Jeugdwet. Wat vinden jullie van die beweringen?<\/strong><\/p>

 <\/strong><\/p>

Elise:<\/strong> \u201cDaar kan ik me wel wat bij voorstellen. De decentralisaties en de bezuinigingsronde hebben geen recht gedaan aan de hulpvraag vanuit de samenleving. Die hele transformatie heeft er voor gezorgd dat iedereen opnieuw het wiel moest uitvinden.\u201d<\/p>


<\/p>

Eddy:<\/strong> \u201cIk denk dat het meer te maken heeft met de bezuinigingsronde dan met de Jeugdwet zelf. Je trekt 1,1 miljard uit het systeem aan bezuiniging per jaar. Je gooit het over de schutting naar de gemeente en zegt: \u201cverander maar even\u201d. Daarbij voer je ook een nieuwe wet in. Je kan aan je klompen voelen dat er meer mensen buiten de boot vallen als je dat samen laat gaan. Daarnaast hebben we nog steeds te maken met sociale ingewikkelde structuren. Door bezuinigen verdwijnen niet ineens pati\u00ebnten. Je moet het met minder geld dus slimmer gaan doen. Als je dat dan ook nog bij gemeenten neerlegt, dan hebben wij in Nederland ons eigen probleem veroorzaakt.\u201d<\/p>

 <\/p>

Wat zou een nieuw kabinet concreet kunnen doen voor die menselijke maat en voor die problemen in de jeugdzorg?<\/strong><\/p>


<\/strong><\/p>

Elise:<\/strong> \u201cVersimpelen, zeker voor de zorgvragers. De triage aan de voorkant moet verbeterd worden, maar ook een helder en duidelijk toegangsloket is nodig. Er moet goede financiering komen voor een aantal gespecialiseerde zorgvormen waarvan je de bedden niet altijd vol hebt, zodat die instellingen niet omvallen. Dat zou een goede eerste stap zijn.\u201d<\/p>


<\/p>

Eddy:<\/strong> \u201cDaarnaast moeten we de ellende in de crisiszorg erkennen en dat goed financieren, zodat onze collega-organisaties die in de lucht kunnen houden. Ik denk dat we er ook van bewust moeten worden dat organisaties verandertijd nodig hebben. Met de huidige tarieven kunnen we door en misschien zelfs wel met lagere tarieven, maar dan moeten organisaties wel de tijd krijgen om hun organisatie daarop in te richten. Er moet dus een goed transitiebudget komen. En als laatste is het heel belangrijk dat wij in Nederland met elkaar in gesprek gaan over hoe wij onze kinderen opvoeden. Ik denk dat twintig procent van onze 900 cli\u00ebnten bij ons is gekomen na een conflictscheiding. Dat is misschien geen jeugdzorg, eerder sociale problematiek, maar het wordt wel veroorzaakt door vaak hele normale, goed opgeleide, volwassen mensen. Maar zo\u2019n gesprek moeten we wel willen. Voor goedkopere jeugdzorg moeten we dus echt out of the box<\/em> gaan denken.\u201d<\/p>","columns":"0","style":null}]}]}}