{"id":1215787,"magazine_id":118309,"template_id":30,"title":"Inzet technologie in sociaal domein verdient een boost","alias":"inzet-technologie-in-sociaal-domein-verdient-een-boost","page_no":4,"meta_keywords":null,"meta_description":null,"share_url":null,"options":{"has_disabled_header":false,"exclude_from_navigationbar":false,"share_url":null},"header":null,"content":{"background":{"filename":"ral7035_licht_grijs.34fcc669843c.jpg","uri":"\/images\/ral7035_licht_grijs.34fcc669843c.jpg","alt":null,"filemime":"image\/jpeg","filesize":49972,"width":1772,"height":1772},"nav_type":"bars","rows":[{"row_type":1,"text_image":[{"title":null,"subtitle":"Inzet technologie in sociaal domein verdient een boost","description":"

Door: Anita Peters en Sten Gelissen<\/em><\/p>


<\/p>

De tablet mee als je naar een cli\u00ebnt gaat, even snel iets opzoeken op je smartphone. Voor de meeste professionals en beleidsmakers in het sociaal domein is dit allang gemeengoed. Gebruikmaken van apps of serious games als hulp bij het werk stuit nogal eens op weerstand. Soms met goede redenen, maar soms is het rondweg jammer dat er zo weinig gebruik gemaakt wordt van sociale- en zorgtechnologie. <\/p>


<\/em><\/p>

Gemiddelde leestijd: 9 minuten<\/em><\/p>","image":{"settings":{"position":"center right"},"filename":"shutterstock_498416779.c5aec6b25179.jpg","uri":"\/images\/shutterstock_498416779.c5aec6b25179.jpg","alt":null,"filemime":"image\/jpeg","filesize":636877,"width":2000,"height":2000},"content_position":"0","style":{"title":["font-size: 15px;"],"subtitle":["color: rgb(65,127,171);","color: rgba(65,127,171,1);","font-family: 'Times New Roman', Times; font-weight: normal;","font-size: 30px;"]}}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

Toen bij mijn vader acht jaar geleden de dementie flink toenam wilden we graag dat hij thuis zou kunnen blijven wonen. Mijn moeder was net overleden en direct naar een verpleeghuis vonden we onmenselijk. Omdat ik het technologieveld wel een beetje kende, dacht ik dat we wel het een en ander konden regelen. Veilige toegang tot het huis en GPS, zodat we zouden weten waar hij was en een online hulp zodat hij ook wat bezig werd gehouden. Daarnaast zorg door de thuiszorg en <\/span>het sociaal werk. Gelukkig waren er ook veel lieve buren die voor de veilige toegang zorgden en mijn vader konden vinden wanneer het etenstijd was. Bovendien hadden we de telefoon. Toch werden veel van technologie\u00ebn die ons geholpen zouden hebben niet gefaciliteerd of waren nog in ontwikkeling. Inmiddels zijn we heel wat jaartjes verder en zijn er veel experimenten en projecten op het gebied van technologie in het sociaal domein. Nu nog de slag naar sociale technologie als regulier onderdeel in het werk van het sociaal domein.<\/span><\/p>","columns":"0","style":null}]},{"row_type":5,"custom_advanced":[{"block_type":0,"title":null,"description":"

Wat is sociale technologie? <\/strong><\/p>

Sociale technologie: wat is het, wat heb je eraan en voor wie is het bedoeld? Sommigen spreken over zorgtechnologie, dat is een semantisch onderscheid. In dit artikel hanteren wij het begrip \u2018sociale technologie\u2019, zoals ook gebruikelijk in het sociaal domein. Het is een verzamelterm voor technologische hulpmiddelen die binnen het sociaal domein worden ingezet. Dan kan je denken aan sociale netwerksites, apps en serious games tegen eenzaamheid of armoede tot zorgrobots, smartwatches en VR-brillen voor mensen met beperkingen en hun mantelzorgers. Sociale technologie draagt bij aan een effectieve aanpak van vraagstukken in het sociaal domein. Voorwaarde is dat het aansluit bij de leefwereld van mensen zelf, bij hun behoeften en interesses, hun bestaande technologiegebruik en hun mogelijkheden. <\/p>","image":null,"youtube":null,"columns":"2","style":null},{"block_type":0,"title":null,"description":"

Sociale technologie is meer dan stoeien met een smartphone of app. Sociale technologie kan gemeenten, welzijnsorganisaties, sociaal ondernemers en vrijwilligersorganisaties helpen om doelen in het sociale domein te realiseren. Sociale technologie versterkt de zelfredzaamheid en eigen regie van cli\u00ebnten, het vergroot participatiemogelijkheden van inwoners. Op het niveau van professionals versterkt sociale technologie de hulp- en dienstverlening en het stimuleert uitwisseling van kennis en ervaring. Deze technologie\u00ebn kunnen de professional onder andere ondersteunen in de communicatie met cli\u00ebnten. Dit kan dan sneller, effici\u00ebnter en goedkoper. Voor de cli\u00ebnt kan communicatie via een platform de drempel verlagen om hulp te vragen. Ook het delen van informatie tussen professionals, cli\u00ebnten en mantelzorg kan gemakkelijker en sneller met bijvoorbeeld een digitaal dossier.<\/p>","image":null,"youtube":null,"columns":"2","style":{"background":["background: rgb(65,127,171);","background: rgba(65,127,171,1);"],"paragraph":["color: rgb(255,255,255);","color: rgba(255,255,255,1);"]}}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

Zowel voor een cli\u00ebnt als voor een professional of een vrijwilliger moet sociale technologie iets zinnigs toevoegen aan wat je toch al doet. Sociale technologie overlapt met ehealth en emental-health. Deze zijn echter vaak sterk geori\u00ebnteerd op gezondheidszorg en cure. Sociale technologie gaat, net als het sociaal domein, over het welbevinden van mensen. Dat gaat veelal over care, maar bijvoorbeeld ook over samenleven in een schone, veilige en hulpvaardige wijk.<\/p>


<\/p>

De worsteling van professionals<\/strong><\/p>

De afgelopen jaren hebben we gesproken met welzijnsorganisaties, Saxion Hogeschool en Sociaal Werk Nederland. Hier kwam de nieuwe technologie standaard voor het sociaal werk, zoals deze is opgesteld in de VS, ter sprake. Een viertal organisaties, alleen gericht op sociaal werk (NASW, ASWB, CSWE en SCWA) heeft samengewerkt om deze standaard op te stellen. In deze standaard wordt onder andere beschreven voor welke doelen technologie door sociaal werkers gebruikt kan worden, aan welke wet- regelgeving zij zich hierbij moeten houden en hoe zij moreel verantwoord met technologie om kunnen gaan.<\/p>


<\/p>

Wat hieruit is nuttig voor de Nederlandse situatie? In Nederland hebben we sinds februari 2018 een herziene Beroepscode voor de sociaal werker, waarin ethische normen voor de professie zijn beschreven.1<\/span><\/sup><\/a> Het is nog weinig toegespitst op het gebruik van technologie, maar het biedt wel handvatten. Zo zijn normen over scheiding werk-priv\u00e9 en het benutten van handelingsruimte te linken aan technologiegebruik en daarbij voorkomende dilemma\u2019s: Mag ik zien wat mijn cli\u00ebnt doet op het internet? Mag en wil ik mijn eigen social media-accounts inzetten voor het werk? Kan ik een mantelzorger apps aanraden die de mantelzorg verlichten door monitoring van de zorgontvanger? Het studieboek Sociaal werk in de digitale samenleving<\/em> (2019) leert sociaal werkers op een verantwoorde en professionele manier digitale middelen te gebruiken in het werk en hoe zij cli\u00ebnten kunnen ondersteunen bij de sociale vraagstukken die een digitale samenleving oproept.2<\/span><\/sup><\/a><\/p>

 <\/p>

Hieronder schetsen we aan de hand van voorbeelden een beeld van de mogelijkheden die er zijn om mensen te ondersteunen en om hun zelfredzaamheid te vergroten. Sociale technologie die de wijkdynamiek kan verrijken en helpt bij beleidsparticipatie.<\/p>","columns":"0","style":null}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

\"Zowel voor een cli\u00ebnt, als voor een professional of een vrijwilliger moet sociale technologie iets zinnigs toevoegen aan wat je toch al doet.''<\/strong><\/em><\/p>","columns":"0","style":{"paragraph":["color: rgb(76,117,147);","color: rgba(76,117,147,1.00);","font-size: 20px;"]}}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

Achter de voordeur<\/strong><\/p>

Zora, Tessa en Paro de Zorgzeehond \u2013 het zijn namen van robots die mensen gezelschap houden en activeren. We spreken dan over robotica. Je hechten aan een robot mag vreemd lijken, maar de ervaringen zijn positief. Deze robotica hebben gelogeerd bij mensen met een verstandelijke beperking en bij ouderen met dementie, maar ook bij mensen die veel alleen zijn. Vooralsnog zijn de 'terugsprekende robots' vooral in zorginstellingen gebruikt en niet in de thuissituatie. Waar enkele jaren geleden nog neerbuigend gesproken werd over de vervanging van de professional door een robot, verschijnen er steeds meer positieve reviews van gebruikers in de media.<\/p>


<\/p>

Domotica kan mensen helpen zelfstandig in hun eigen huis te blijven wonen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan leefstijlmonitoring. Door sensoren in de woning te monteren en te verbinden met een computerprogramma krijgen informele hulpverleners, zoals mantelzorgers, en beroepsmatige hulpverleners inzicht in wijzigingen in het leefpatroon. Er komen geen camera\u2019s aan te pas.<\/p>


<\/p>

Een 'dag-gids' (DayGuide) voor mensen met (beginnende) dementie is in ontwikkeling. Deze wordt samen met de doelgroep ontwikkeld en geeft signalen aan de mensen in de vorm van spraak. Ook hier is sprake van sensoren en een computersysteem, waarbij het computersysteem is ingericht om mensen direct te helpen. Als een tijdlang weinig beweging in huis is, gaat de tablet spreken en doet een suggestie om iets te doen. In nood legt deze contact met de hulpverlener die staat geregistreerd in het computersysteem, veelal krijgt de mantelzorger een bericht om contact op te nemen.<\/p>

 <\/p>

Platforms die de communicatie ondersteunen \u00e9n meer regie bij cli\u00ebnt, pati\u00ebnt of inwoner leggen. In Utrecht wordt gewerkt met 'PsyNet'. De cli\u00ebnt voegt mensen uit zijn eigen netwerk en professionals toe, waarvan hij vindt dat zij op de hoogte moeten zijn en met elkaar kunnen afstemmen. Een ander platform is 'Caren Zorgt', waar professionals, mantelzorgers en de cli\u00ebnt een platform delen om de zorg te organiseren. En zo zijn er ook platforms speciaal voor mantelzorgers om met elkaar in een netwerk iemand te kunnen ondersteunen.<\/p>


<\/p>

In de buurt \u2013 voor de sociale basis3<\/span><\/sup><\/a><\/strong><\/p>

Met 'PeerBy' huur of leen je spullen van de buren. Met 'Nextdoor' onderhouden buurtgenoten contact met elkaar. Daarnaast zijn er buurtpreventie-apps en whatsapp-groepen om samen te zorgen voor een veilige buurt, deze staan soms rechtstreeks in contact met de politie.<\/p>


<\/p>

De app 'mijnbuurtje.nl' maakt deel uit van de ABCD-methode (Asset Based Community Development<\/em>) en fungeert als buurtverbinder. Deze buurtverbinders zijn zowel offline als online actief en verenigd in het Landelijk Samenwerkingsverband Aandachtswijken (LSA), opgezet door een sociaal ondernemer in Nijmegen. Het helpt bij oplossingen voor gemeentelijke opgaven, wijkgericht werken en burgerparticipatie. 'Wijk Connect' is een initiatief van buurtbewoners in een Utrechtse wijk. Het platform brengt kennis en kunde van bewoners, non profit-organisaties en bedrijven bij elkaar. Weetjes en activiteiten kunnen bijvoorbeeld via een agenda en prikbord gedeeld worden. Ook kunnen in de wijketalage producten of diensten verkocht worden. De gemeente kan bijvoorbeeld de licentiekosten betalen en vanuit de wijk gaan ambassadeurs aan de slag bij de eigen \u2018wijkconnect\u2019.<\/p>


<\/p>

Ook virtual reality<\/em> (VR<\/em>) is een technologie die ingezet kan worden in het sociaal domein. Zo biedt de provincie Zeeland de mogelijkheid aan mensen die ziek of slecht ter been zijn om via VR<\/em> door de natuur te wandelen.<\/p>

 <\/p>

Een aantal jaren terug hadden we 'LETS-systemen', <\/em>dit was <\/em>een platform waar je lid van kon worden. Op dit platform kon je diensten ruilen. Je spaart bijvoorbeeld met een taart bakken en een ritje naar de supermarkt voor hulp bij jou in je tuin. \u2018Tijd voor elkaar\u2019 was ook zo\u2019n systeem waarbij je tijd ruilt. Uit onderzoek bleek dat er een professional nodig was, indien je wilde dat kwetsbaarder mensen betrokken zouden worden.<\/p>


<\/p>

Naast de ondersteuning van mensen bij hun zelfredzaamheid en hun 'samenredzaamheid' is er ook technologie die professionals in het sociaal domein kunnen gebruiken voor beleidsparticipatie. Het gaat om meedenken, meebeslissen en meedoen in beleid en uitvoering. Wil je ermee aan de slag? Er is een keuzetool voor een overzicht van methoden beschikbaar.4<\/span><\/sup><\/a><\/p>

 <\/p>

Blockchain en big data in het sociaal domein<\/strong><\/p>

Een van de barri\u00e8res voor het gebruik van sociale technologie is het beeld over big data<\/em> en blockchain<\/em>. Blockchain<\/em> en Bitcoin<\/em> zijn een hot topic in de media. In de financi\u00eble sector is blockchain<\/em> al jaren een begrip. Het is in feite een nieuwe manier om databases te vullen en gegevens te beheren. En dan krijg je big data<\/em>. Zonder al te veel in te gaan op de technische kant van de technologie, kunnen we zeggen dat de informatie in een blockchain<\/em> niet in handen is van \u00e9\u00e9n partij. Alle partijen die aangesloten zijn op een blockchain<\/em> zijn in het bezit van alle gegevens in die blockchain<\/em>. De data worden op deze manier decentraal beheerd.<\/p>","columns":"0","style":null}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

\u201cDe implementatie van technologie in het sociaal domein vraagt visie van lokale bestuurders en lokaal beleid, en om een realistisch implementatieplan van welzijnsorganisaties voor het gebruik van sociale technologie.\u201d<\/em><\/strong><\/p>","columns":"0","style":{"paragraph":["color: rgb(76,117,147);","color: rgba(76,117,147,1.00);","font-size: 20px;"]}}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

In het sociaal domein wordt veel geregistreerd. Veel gegevens van burgers en cli\u00ebnten (denk aan mensen die zorg aanvragen vanuit bijvoorbeeld de Wmo) worden in databases verwerkt en opgeslagen. Het is wenselijk dat gegevens uniform en veilig worden beheerd zodat ze niet gemanipuleerd kunnen worden. Het koppelen van gegevens uit verschillende databases en databronnen kan met blockchain-technologie. Wanneer dit gebeurt, spreken we over big data<\/em>. De ontwikkeling van blockchain<\/em> in het sociaal domein staat nog aan het begin. Een voorbeeld is 'CareConnections', een app op basis van de blockchain-technologie die de administratieve processen van zorgaanbieder en gemeente volledig integreert. Het resultaat is een effectievere administratie met minder foutmarge.<\/p>


<\/p>

Hoe kunnen we de beweging versnellen?<\/strong><\/p>

Het adoptiemodel van Rogers (1971) laat zien dat bij de ontwikkeling en de doorontwikkeling van sociale technologie mensen nodig zijn die initiatief en verantwoordelijkheid nemen. Vaak zijn dit jonge mensen die financieel wat te besteden hebben. Dit toont de uitdaging bij de ontwikkeling van technologie in het sociaal domein. De gebruikers hebben vaak niet het profiel van een pionier (early adopter<\/em>). Dat vraagt extra aandacht bij de ontwikkeling van technologie voor bijvoorbeeld het vergroten van zelfredzaamheid.<\/p>

  <\/p>

Professionals zouden hierin een sleutelrol kunnen vervullen. Maar bij zorg- en welzijnsprofessionals heerst nog steeds een bepaalde weerstand en angst jegens het gebruik van technologie. Gebrek aan zekerheid over hun digi-vaardigheid kan een rol spelen. Aan de andere kant bestaat er ook de zorg voor cli\u00ebnten die niet om kunnen gaan met technologie of zorg om de eigen baan vanuit de beleving dat cli\u00ebntcontact vervangen wordt door technologie.<\/p>

 <\/p>

Een uitdaging voor de komende tijd is de betrokkenheid van mogelijke financiers en beleidsmakers vergroten en daarmee het belang om te investeren in tijd en geld. Met andere woorden, om professionals handig te laten worden in het gebruik van sociale technologie. Er zijn inmiddels veel technologie\u00ebn beschikbaar, maar het gebruik ervan door professionals of cli\u00ebnten vraagt om een boost. Dit betekent dat de dilemma\u2019s bespreekbaar moeten worden gemaakt. De barri\u00e8res die worden ervaren zullen op een of andere manier overwonnen moeten worden. Bij mensen in kwetsbare situaties is de professional vaak de sleutel tot gebruik van technologie. Kies je bewust of vaar je op vanzelfsprekendheden? De Beroepscode voor de sociaal werker zou kunnen helpen bij morele navigatie. Daarvoor is discussie tussen vakgenoten belangrijk. Daarnaast vraagt het visie van lokale bestuurders en lokaal beleid, plus een realistisch implementatieplan van welzijnsorganisaties voor het gebruik van sociale technologie.<\/p>

   <\/p>","columns":"0","style":null}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"

<\/p>

<\/p>

Anita Peters <\/strong>(links) <\/strong>is Senior projectmanager Sociale zorg bij kennisinstituut Movisie en Sten Gelissen <\/strong>(rechts) <\/strong>is Projectmedewerker Informele zorg bij kennisinstituut Movisie.
<\/p>","columns":"0","style":{"background":["background: rgb(65,127,171);","background: rgba(65,127,171,1);"],"paragraph":["color: rgb(255,255,255);","color: rgba(255,255,255,1);"]}}]}]}}