{"id":754541,"magazine_id":74257,"template_id":30,"title":"Aansluiten bij de draagkracht van inwoners","alias":"aansluiten-bij-de-draagkracht-van-inwoners","page_no":4,"meta_keywords":null,"meta_description":null,"share_url":null,"options":{"has_disabled_header":false,"exclude_from_navigationbar":false,"share_url":null},"header":null,"content":{"background":{"filename":"achtergrond_magazine_sociaalweb.47982c7087fb.svg","uri":"\/images\/achtergrond_magazine_sociaalweb.47982c7087fb.svg","alt":null,"filemime":"image\/svg+xml","filesize":209,"width":"1600","height":"1200"},"nav_type":"bars","rows":[{"row_type":1,"text_image":[{"title":"\"Je laat iemand niet vallen, maar struikelen hoort erbij\"","subtitle":"Aansluiten bij de draagkracht van inwoners","description":"<p><em>Heleen Rijnkels &amp; Frans Vos<\/em><\/p><p><br><\/p><p>Wie praat over de decentralisaties in het sociaal domein heeft het al snel over zelfredzaamheid. Soms lijkt het alsof dit een synoniem is voor doe-het-zelf. Deze opvatting pakt vooral slecht uit voor kwetsbare mensen. Om mee te bouwen aan praktijkkennis in het sociaal domein hebben BMC en de Universiteit Twente onderzoek gedaan naar de toepassing van het concept van draagkracht als alternatief voor het inmiddels ideologisch geladen begrip \u2018zelfredzaamheid\u2019.<\/p><p>Het onderzoek zal in januari 2019 afgerond en gepubliceerd worden. In dit artikel gaan wij in op praktijkervaringen vanuit het onderzoek en vanuit onze eigen praktijk.<\/p><p>&nbsp;<\/p><p><em>Gemiddelde leestijd: 7 minuten&nbsp;<\/em>&nbsp; &nbsp;&nbsp;<\/p>","image":{"filename":"pexels-photo-339620.0f66355f70e7.jpeg","uri":"\/images\/pexels-photo-339620.0f66355f70e7.jpeg","alt":null,"filemime":"image\/jpeg","filesize":153321,"width":1280,"height":720},"content_position":"0","style":{"background_title":["background: rgb(255,255,255);","background: rgba(255,255,255,0.95);"],"title":["color: rgb(65,127,171);","color: rgba(65,127,171,1);","font-size: 15px;"],"subtitle":["font-family: 'Times New Roman', Times; font-weight: normal;","color: rgb(65,127,171);","color: rgba(65,127,171,1);","font-size: 30px;"],"background_paragraph":["background: rgb(255,255,255);","background: rgba(255,255,255,0.90);"]}}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"<p>In ons onderzoek staat \u2018aansluiten bij draagkracht van inwoners\u2019 centraal. Het begrip \u2018draagkracht\u2019 staat daarin voor het oplossend vermogen van iemand en zijn omgeving. Dit als onderscheid van het begrip \u2018draaglast\u2019, dat verwijst naar de problemen van mensen in verschillende levensdomeinen, zoals dagbesteding, huisvesting of participatie. \u2018Draagkracht\u2019 zet de inwoner en zijn competenties, mogelijkheden, netwerk en ondersteunende condities centraal, maar heeft ook oog voor de problemen die mensen kunnen ervaren (hun draaglast). Dit houdt in dat je als professional de mensen zeer zorgvuldig benadert in hun situatie en context. Je kijkt dus als professional naar competenties, steun uit de omgeving en voorzieningen die benut kunnen worden.<\/p><p><br><\/p><p><strong>Aansluiten bij draagkracht<\/strong><\/p><p>Aansluiten bij draagkracht betekent: kijken wat nodig is en het actief benutten van hulpbronnen. Deze hulpbronnen zijn te onderscheiden in het persoonlijke en het sociale kapitaal van een inwoner.<\/p><p><img src=\"https:\/\/imgur.com\/IBeCnT8.png\" style=\"height:150px;float:centre\"><\/p><p>Dit beeld laat zien dat draagkracht verschillende verschijningsvormen heeft. Het is de kunst om te ontdekken over welke vorm van draagkracht een inwoner beschikt. In \u2153 van de casussen blijken mensen zwak te scoren op zowel persoonlijk als sociaal kapitaal. Dat betekent dat in \u2154 van de casussen een vorm van draagkracht aanwezig is.<\/p><p><br><\/p><p>De afgelopen periode hebben we veel geleerd van de praktijkervaringen van sociale professionals en inwoners. We hebben hen uitgebreid ge\u00efnterviewd en op drie momenten een vragenlijst voorgelegd. Ook hebben we ondersteuningsplannen geanalyseerd. Dit onderzoek laat een beeld zien dat we het best kunnen omschrijven als een \u2018zoektocht van professionals\u2019. Mensen vinden het lastig om door de bril van draagkracht te kijken. Het vraagt om een andere benadering, voelt niet per se comfortabel en is ook niet altijd waar de inwoner op zit te wachten.<\/p>","columns":"0","style":null}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"<p style=\"text-align: center;\"><em><strong>\u201cMensen vinden het lastig om door de bril van draagkracht te kijken\u201d<\/strong><\/em><\/p>","columns":"0","style":{"paragraph":["color: rgb(76,117,147);","color: rgba(76,117,147,1);","font-size: 20px;"]}}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"<p>Als we verder inzoomen op het contact tussen professional en inwoner zien we het volgende:<\/p><ul><li>In de vraagverheldering is er ruime aandacht voor de verschillende componenten van draagkracht (persoonlijk en sociaal kapitaal) en voor een inventarisatie van de problemen (de ervaren draaglast). Dit geeft een evenwichtig beeld van de situatie van de inwoner.<\/li><li>In het ondersteuningsplan zien we dat er niet altijd doelen geformuleerd worden of dat deze niet specifiek omschreven zijn.<\/li><li>Bij de uitvoering van het ondersteuningsplan grijpen professionals meer naar acties gericht op het bestrijden van de draaglast dan dat ze het versterken van de draagkracht als uitgangspunt nemen. De brede blik uit de vraagverheldering zien we in de uitvoering versmallen.<\/li><li>Verder blijkt de rol van de inwoners bij het bepalen van het ondersteuningsplan vaak beperkt. In veel gevallen is er geen samenspraak tussen inwoner en professional als basis voor een ondersteuningsplan.<\/li><\/ul><p>Deze bevindingen laten zien hoe lastig het is om verandering te brengen in de manier van werken waaraan men gewend is. Tegelijkertijd blijkt er in grote mate sprake te zijn van motivatie en gedrevenheid om te doen wat nodig is voor inwoners.<\/p>","columns":"0","style":null}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"<p><strong>Aanbevelingen vanuit de praktijk<\/strong><\/p><p>De bevindingen uit het onderzoek geven leerpunten die nuttig kunnen zijn in de praktijk voor professionals, zoals:<\/p><p>Aandacht, oprechte interesse en het vermijden van oordelen blijken erg goed te werken. Vanuit deze houding is open communicatie mogelijk en vinden professionals het helemaal niet lastig om persoonlijke vragen te stellen. Mensen realiseren zich bijvoorbeeld niet altijd dat ze over een netwerk beschikken, zo geven professionals aan. Door hun te vragen \u201cvoor wie is het belangrijk dat het goed met je gaat?\u201d komt vaak het gesprek op gang. Mensen ervaren vooral emotionele ondersteuning vanuit hun netwerken. Dat is van groot belang voor de persoonlijke draagkracht, want dat zorgt voor het gevoel: \u201cIk sta er niet alleen voor.\u201d<\/p><p>Mensen kunnen zelf stappen zetten. De ondersteuning is erop gericht om dit te stimuleren en mensen hierin ook de ruimte te geven. Het gevoel nodig te zijn en kansen te krijgen om dingen te doen en vervolgens te merken dat het lukt: dat zijn dingen die enorm motiverend zijn.<\/p><p>De inwoner blijft altijd eigenaar van een probleem en moet zelf nadenken over passende oplossingen. Het is dus zaak om altijd te overwegen of de inwoner dat helemaal zelf moet doen, of dat je hem of haar bij de hand wilt pakken. Met andere woorden: laten struikelen mag, maar je moet iemand niet laten vallen. Het is goed om mensen uit te dagen het zelf te proberen. Kleine dingen kunnen een groot verschil maken als de persoon ervaart dat het nu wel lukt. Als professional hou je dat natuurlijk in de gaten, onder het motto \u201cals het niet lukt, kun je me altijd bellen\u201d. Maar de ervaring leert dat het goed kan werken om iemand eens z\u2019n neus te laten stoten. Dat geeft inzicht in het eigen gedrag.<\/p><p>We zien in het onderzoek dat inwoners positiever zijn over hun draagkracht dan professionals. Dit geeft aanknopingspunten voor de aanpak om draagkracht centraal te stellen. Op welk vlak zien inwoners hun mogelijkheden en hoe kunnen die benut worden om iets te bereiken? Professionals geven aan dat het belangrijk is om te laten zien dat je in iemand gelooft, ook als je nog twijfels hebt over de uitwerking. Soms zetten professionals hier ook gericht rolmodellen bij in. Het is motiverend om je aan iemand te spiegelen en op te trekken.<\/p><p>Bekend zijn is belangrijk; mensen moeten je kunnen vinden. Hoe lager de drempel, hoe makkelijker inwoners zich melden met hun vragen. Wanneer blijkt dat je bekend bent met de voorzieningen en netwerken in buurt, wijk of dorp, geeft dat ook vertrouwen. Professionals geven aan dat deze kennis het gesprek met inwoners veel makkelijker maakt.<\/p><p>Het is belangrijk om samen met de inwoner realistische en concrete doelen te stellen voor de korte termijn. \u201cVolgende week ga ik een keer zelfstandig naar de bakker.\u201d Of: \u201cik zal nu zelf contact opnemen met mijn oude vriendin.\u201d<\/p>","columns":"0","style":null}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"<p style=\"text-align: center;\"><strong><em>\u201cDe ervaring leert dat het goed kan werken om iemand eens z\u2019n neus te laten stoten\u201d<\/em><\/strong><\/p>","columns":"0","style":{"paragraph":["color: rgb(76,117,147);","color: rgba(76,117,147,1);","font-size: 20px;"]}}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"<p><strong>Leerpunten vanuit de problemen<\/strong><\/p><p>Lang niet altijd is het zo makkelijk om in te spelen op draagkracht. Ook daarvan valt te leren. Enkele voorbeelden van zulke leerpunten uit het onderzoek:<\/p><p>Soms denken inwoners dat het veel beter gaat met hen dan in werkelijkheid het geval is. Dan is het een klus om een realistisch beeld te schetsen en te zoeken naar de juiste aanpak. Het tegenovergestelde komt overigens ook voor. Soms vinden professionals het lastig om dingen niet over te nemen en is het verleidelijk om hulp in te zetten. Ook vrijwilligers pamperen hun klanten soms te veel en daarmee gaan ze voorbij aan de mogelijkheden.<\/p><p>Als inwoners zich melden met een specifieke vraag, dan vinden professionals het lastig om het gesprek te verbreden. Dat kan te maken hebben met tijdsdruk, de beschikbaarheid van voorzieningen (verwijzen is soms makkelijker dan zelf oplossen) of met de kwaliteit van het gesprek. Het vraagt vaardigheden om een gesprek te voeren dat niet te snel inzoomt op een specifieke oplossing.<\/p><p>In de praktijkervaringen hebben we ook gehoord dat er soms veel hulp ingezet wordt, ook als het niet per se nodig is. Dan is er bijna geen ruimte meer om het gesprek te voeren over de eigen mogelijkheden en wensen van de inwoner.<\/p><p>Het vergroten van draagkracht staat meestal niet in het plan van aanpak. Vraagstukken zijn groot en complex en draagkracht verdwijnt dan nogal eens naar de achtergrond. Dat gebeurt zelfs wanneer er speciaal aandacht is besteed aan de gespreksvoering of als er een gereedschapskist met technieken beschikbaar is.<\/p><p>Professionals kiezen er soms voor om eerst in te zetten op het oplossen van problemen (aanpakken draaglast) en pas in een later stadium voor elementen van draagkracht. Dit gaat voorbij aan de mogelijkheden die mensen hebben. Investeren in draagkracht kan ook helpen bij het oplossen van problemen.<\/p>","columns":"0","style":null}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"<p><strong>Werkzame bestanddelen<\/strong><\/p><p>Investeren in draagkracht loont. Er is echter geen panklaar recept te geven voor de versterking van de draagkracht. &nbsp;Dat zou geen recht doen aan de weerbarstige praktijk. Wel kunnen we een aantal werkzame bestanddelen benoemen:<\/p><ul><li>Naast je cli\u00ebnt gaan staan: meer proces en minder oordeel over wat goed en wat niet goed gaat. Het kan zijn dat het belangrijkst voor een cli\u00ebnt is dat hij\/zij zelf stappen durft te gaan zetten en dat hij\/zij zich hierbij gesteund weet. Het zetten van die stappen (draagkracht) is dan belangrijker dan het resultaat dat met die stappen mogelijkerwijs gerealiseerd wordt.<\/li><li>Realistische doelen stellen gericht op draagkracht. Draagkracht is zo\u2019n groot begrip. Maak het klein, concreet en behapbaar, dan is er veel meer mogelijk, ook op de korte termijn.<\/li><li>Zet in op een handelingsperspectief op korte termijn (gedragsverandering); het doenvermogen kan minstens een even groot probleem zijn als het probleem van de draaglast.<\/li><li>Blijf je cli\u00ebnt volgen, ook als het langere tijd duurt. Wanneer iemand alleen wordt doorverwezen naar een specifieke voorziening, dan is er geen aandacht voor het belang en de betekenis van het investeren in draagkracht.<\/li><li>Laat de zeggenschap en verantwoordelijkheid bij de cli\u00ebnt.<\/li><li>Maak een plan op basis van een goede diagnose, waarin zowel draagkracht als draaglast in beeld is gebracht. Concludeer niet te snel dat iemand geen of te weinig draagkracht heeft.<\/li><li>Stap voor stap laten groeien, mensen de gelegenheid geven zelf te leren.<\/li><li>Bied veiligheid, maar vermijd \u2018pamperen\u2019.<\/li><\/ul>","columns":"0","style":null}]},{"row_type":4,"text":[{"title":null,"description":"<p><img src=\"https:\/\/imgur.com\/E3Cps3O.jpg\" style=\"height:80px;float:right\"><\/p><p><strong>Frans Vos<\/strong> is partner sociaal domein bij BMC. Zijn specialiteit is het verbinden van strategie met de concrete uitvoeringspraktijk.<\/p><p><br><\/p><p><br><\/p><p><br><\/p><p><img src=\"https:\/\/imgur.com\/9aBLADU.jpg\" style=\"height:80px;float:right\"><\/p><p><strong>Heleen Rijnkels<\/strong> is senior adviseur bij BMC. Zij werkt samen met partners aan de vernieuwing in het sociaal domein.<\/p><p><em>E-mail:&nbsp;<\/em><a href=\"mailto:heleen.rijnkels@bmc.nl\" onclick=\"Magazine.tracker.trackOutbound( this, event, 'click', $(this).text() );\" rel=\"noopener noreferrer\" target=\"_blank\"><em><span style=\"color: #ffffff;\">heleen.rijnkels@bmc.nl<\/span><\/em><\/a><\/p>","columns":"0","style":{"background":["background: rgb(65,127,171);","background: rgba(65,127,171,1);"],"paragraph":["color: rgb(4095,255,255);","color: rgba(4095,255,255,1);"]}}]}]}}